5 Ocak 1904 tarihinde Harp okulundaki not defterine yazmıştı : '' Evvela Sosyalist olmalı,maddeyi anlamalı.'' diye.Mustafa Kemal daha o günlerde Sosyalist görüşlü olduğunu belirtiyordu.İlerleyen zamanlarda söylediği sözler ve koyduğu ilkelerde bunu doğrular nitelikteydi.

1919’da Samsun’da karaya ayak basıp Amasya’ya geçerken Havza’da karşılaştığı bir Sovyet subayıyla söyleşisinde, Sovyet subayının : '' Ne yapmayı amaçlıyorsunuz ? '' sorusuna karşılık olarak : '' Bizim hedefimiz Devlet Sosyalizmidir. '' demiştir.Mustafa Kemal'in 1919 tarihinde söylediği sözde de Sosyalist görüşlü olduğunu bir kez daha göstermiş ve amacının Devlet Sosyalizmi (İşçi ve burjuva sınıfının net şekilde ayrılmadığı ülkelerde devlet girişimleriyle işçi sınıfı oluşturularak ve bu işçi sınıfına, aynı zamanda köylü ve ezilen diğer unsurlara hak ettiği tüm haklar verilerek eşit bir toplum oluşturmanın hedeflendiği Sosyalist sistem.) olduğunu belirtmiştir.

22.10.1920 tarihinde Çiçerin'e yolladığı mektuptada Sosyalist görüşlülüğünü bir kez daha göstermiştir.O mektupta şöyle diyor Mustafa Kemal : "Bir yandan batının işçi sınıfı, öte yandan Asya ve Afrika'nın köleleştirilmiş halkları milletler arası sermayenin kendilerini yıkmak ve efendilerine büyük çıkarlar sağlamak için köle durumuna getirilmek istediğini anladığı ve sömürge politikasının işlediği suç Dünya işçilerince kavrandığı gün burjuvazinin gücü sona erecektir. ''

Tarih 01.12.1921. Mustafa Kemal, kürsüde meclis konuşması sırasında şunları söylüyor : '' Biz hayatını, istiklâlini kurtarmak için çalışan emekçileriz.Zavallı bir halkız. Ne olduğumuzu bilelim.Kurtulmak, yaşamak için çalışan ve çalışmaya mecbur olan bir halkız ! Bundan dolayı her birimizin hakkı vardır. Yetkisi vardır. Fakat çalışmak suretiyle bir hak elde ederiz. Yoksa arka üstü yatmak ve hayatını çalışmadan geçirmek isteyen insanların bizim toplumumuzda yeri yoktur, hakkı yoktur ! O halde söyleyiniz Efendiler ! Halkçılık , toplumsal düzenini emeğine, hukukuna dayandırmak isteyen bir toplumsal doktirindir . Efendiler ! Biz bu hakkımızı korumak, bağımsızlığımızı güven altında bulundurabilmek için genel kurulumuzca, milletçe bizi yoketmek isteyen Emperyalizme karşı ve bizi yutmak isteyen Kapitalizme karşı milletçe mücadeleyi uygun gören bir doktirini takip eden insanlarız." diyordu.

Sabiha Sertel, anılarında 1924 anayasasının hazırlanması sırasında Ağaoğlu Ahmet Bey’in ağzından Mustafa Kemal’in Devlet Sosyalizmi düşüncesinde olduğunu şöyle anlatıyor: " Devletçiliğin anayasaya girmesini istiyorlar. Bu şimdiye kadar kabul edilen maddelere zıttır. Mustafa Kemal’le bu konu üzerinde uzun boylu konuştuk. Kızdı, 'Ben Socialisme D’Etat(Devlet Sosyalizmi) istiyorum' dedi." (Sabiha Sertel, Roman Gibi, Belge Yay. İstanbul, 1987, s.70)

Prof. Dr. Reşat Kaynar kaydetmektedir. Atatürk 1932 yılında bir sohbet sırasında, '' Kemalizm diyorsunuz, ne demek Kemalizm? '' sorusunu sormakta ve Kemalizm, ' Socialisme d'Etat(Devlet sosyalizmi) demektir. ' diye yanıtlamaktadır.'' (Reşat Kaynar, Atatürkçülük Nedir? Varlık Yay. S. 144. 1965)

Mustafa Kemal'in yakın arkadaşlarından olan, aynı zamanda Cumhuriyet'in kurulmasında büyük katkılar sağlayan Mahmut Esad Bozkurt'ta bir konuşmasında, Mustafa Kemal'in Sosyalist görüşlü olduğunu söylemiştir.Ancak şunu da belirtmeliyiz ki, Mustafa Kemal'in düşündüğü ve amaçladığı Sosyalizm türü, Lenin'in dediği gibi bir proleterya diktatörlüğü ya da Marksizmin öngördüğü gibi bir Sosyalizm türü değildir.Uğur Mumcu'nun dediği gibi memleketin şartlarının yarattığı ve siyasi rejime uygun olan bir Sosyalizm türüdür.Mustafa Kemal'in en son olarak yapamadığı ama amaçlarından biri olan Feodalizmi bitirme yani toprak reformu yapma düşüncesi de bu Sosyalizmin bir aşamasıdır.Kurtuluş savaşı sonrasında halkın sadece %3 ya da %4 'ünün okuma yazması vardı.Ve %80'i köylerde yaşıyordu.Mustafa Kemal ilk defa Köy Enstitülerinin kuruluş yasalarını çıkardı.İlk önce askerliğini çavuş olarak yapmış erlerden köy öğretmeni yetiştirilip köylerine öğretmen olarak gönderilme projesini önerdi ve daha sonra bu proje uygulandı.Baktığımızda bu uygulamada Sosyalizmin aşamalarındandır.Ayrıca Mustafa Kemal'in 6 ilkesinden yola çıkacak olursak ; Sosyalist bir ülke, herşeyden önce Devletçi ve Halkçı olmalıdır.Sosyalist bir ülke, Devrimci olmalıdır.Sosyalist bir ülke, tam bağımsız olmalıdır.Bu sebepten dolayı Milliyetçi(Ulusalcı) olmalıdır.Sosyalist bir ülkenin, Laik ve Cumhuriyetçi olmasında bir mahsur yoktur.Buradan yola çıkarakta Mustafa Kemal'in 6 ilkesinde, Sosyalizmi görebiliyoruz.

Mustafa Kemal'in Sosyalizme yakınlığını yansıtan bir kaç sözüne daha bakalım ;

'' Köylü milletin efendisidir. ''

'' Yurtta sulh, cihanda sulh. ''

'' Müstemlekecilik ve emperyalizm yeryüzünden yok olacak ve yerlerini milletler arasında hiç bir renk din ve ırk farkı gözetmeyen yeni bir âhenk ve işbirliği çağı alacaktır. ''

'' Harp zorunlu ve hayati olmadıkça cinayettir. ''

Ayrıca Kurtuluş Savaşı yıllarında çıkan, Mustafa Kemal'in baş yazarlığını yaptığı, Hakimiyeti Milliye adlı gazetede çıkan sözlerin bir kaç tanesine de bakabiliriz ;

'' Dünyanın en büyük düşmanı Kapitalizmdir. ''

'' Bolşeviklerden emir almayız, Türk Komünistleriyiz.''

'' Türk Komünizmi, Rus Komünizminden farklı olacak.''

'' Bağımsızlık için en iyi vasıta Komünizmdir.''

'' Dünya Sosyalizme ilerliyor.''

Şunu da belirtmeliyim ki ; Mustafa Kemal doğrudan bir Sosyalist ülke yaratmıştır gibi bir iddiam yok.Ancak izlediği anti - emperyalist ve 1930 sonrasında izlediği anti - kapitalist (Devletçi) ve Feodalizmi bitirmek istemesi ve bunu meclis kürsüsünde ve yazılarında söylemesi, aşamalı ve arasız devrim ile Sosyalizme ilerlemeyi amaçladığını gösteriyor diyebiliriz.

Yüksel Yiğit SARSMAZ
TGB Gebze İlçe Yöneticisi