Seçim sonuçları Pazar günü açıklandı, fakat kim başarılı oldu tartışmaları hala sürüyor. Yürütülen tartışma tamamen anlamsız değil, zira başarı kriterlerinin belirlenmesini zorlaştıran birkaç tane faktör var. Öncelikle, 2007 genel seçimleriyle karşılaştırdığımızda bu seçimde yok olmuş olan iki tane merkez sağ parti var. Bunlardan Demokrat Parti bu seçimde sadece % 0.65 oy alırken; geçen seçimde % 3.03 oy alan ve adını neredeyse unuttuğumuz Genç Parti 2011 seçimlerine katılmadı. Bu partilerin oylarının, merkez sağda olması nedeniyle AKP’ye mi, yoksa muhalefet partisi olması nedeniyle CHP’ye mi kaydığı sorusunun cevabını ise ilk bakışta vermek kolay değil. Fakat sorunun cevabı, CHP’nin ve AKP’nin oylarını başarılı siyasetlerinden dolayı mı, yoksa iki partili rejime olan yönelişten dolayı mı arttırdığını anlamamız yönünden önemli. Bunun yanında geçen seçime göre çok daha iyi organize olan ve oylarını belli bölgelerde ciddi bir biçimde arttıran BDP’li bağımsız adaylar da, seçim sonuçlarını değiştirmede etkili oldu. BDP’nin bu başarısının, AKP’yi ciddi ölçüde etkilediğini düşünüyoruz.

 Oyların bu seçimde hangi yöneldiğini anlamanın bir yolu, seçim sonuçlarını il il detaylıca incelemek olabilir. Bu tür bir inceleme, bize hangi partilerin oyunun nereye kaydığıyla ilgili çeşitli gözlemler yapmamıza olanak tanıyor. Bu gözlemlerimizi maddeler halinde aşağıda sıralıyoruz.

Gözlem 1: Küçülen merkez sağ partilerin oyları sadece AKP’ye değil, CHP’ye de kaydı: Bir önceki genel seçimde % 5.41 oy alan Demokrat Parti’nin oyu bu seçimde % 0.65 inerken; 2007’de %3.03 oy alan Genç Parti, 2011 genel seçimine katılmadı. Merkez sağda kalan bu partilerin oyları, sanılanın aksine sadece AKP değil CHP tarafından da paylaşıldı. Tablo-1 ve Grafik-1’de, CHP’nin oylarını yüzde yediden fazla arttırdığı illerdeki oy oranlarının bir önceki seçime göre değişimini görüyoruz. Tablo ve grafiğe göre, DP ve GP’nin oyları CHP’nin oylarını arttırdığı illerde açık bir şekilde gerilemiş. CHP’nin oyları sadece 2007’de Genç Parti’nin başarılı olduğu Trakya’da değil, DP’nin oy kaybettiği Zonguldak, Yalova, Isparta gibi yerlerde de artmış. Tabii bu bahsettiğimiz gözleme, Kılıçdaroğlu’nun memleketi olmasından ve Kamer Genç’in adaylığından dolayı özel bir durumu olan Tunceli’yi dahil etmiyoruz.

Gözlem 2: CHP, birkaç il dışında hiçbir ilde AKP’nin oyunu düşüremedi: CHP’nin en “başarılı” olduğu illere baktığımız baktığımızda (tablo – 1), bu illerin çoğunda sadece CHP’nin değil AKP’nin de oylarını anlamlı bir oranda arttırdığını görüyoruz. Benzer bir gözlemi İstanbul ve kısmen Ankara için de söyleyebiliriz. Çıkan tabloya göre CHP’nin oy oranındaki artış, büyük ölçüde AKP’den çalınan oylar sayesinde değil, GP ve DP’nin oylarının paylaşımı ile gerçekleşmiş. Yani CHP hiçbir ilde AKP’yi “bozguna uğratamamış”; fakat bazı illerde oylarını AKP’den daha fazla arttırmış.

Benzer bir durumu, AKP’nin oylarının azaldığı illeri gösteren tablo-2’de de görmek mümkün. AKP’nin oylarının azaldığı çoğu ilde, CHP’nin oy oranı yükseliş değil bilakis düşüş göstermiş. Bu duruma istisna teşkil eden Batman’da CHP milletvekili çıkartamazken, AKP’nin oyları Kayseri’de yine yüksek bir oran olan % 65’e “gerilemiş”. AKP’nin oy kaybettiği illerden Eskişehir’de (tablo – 1) ve oyunu sadece % 0.56 arttırabildiği Adana’da ise CHP’nin yükselişini görüyoruz. CHP’nin, diğer illerden farklı olarak bu iki ilde AKP’yi başarısızlığa ittiğini söylememiz mümkün.
Gözlem 3: AKP’nin oyları sadece Kürt illerinde anlamlı bir oranda azaldı: AKP’nin, BDP’li bağımsızların başarı elde ettiği çoğu ilde oy kaybettiğini tablo-2’ye bakarak görebiliriz. Zira, AKP’nin bir önceki seçime göre ciddi oy kaybettiği illerin tamamı, BDP’li bağımsızların başarılı olduğu iller. BDP’nin bu seçimlerde bölgede daha iyi organize olması, AKP’nin seçim dönemindeki milliyetçi söylemleri, bölgenin değişen etnik yapısı gibi faktörler bu sonucun ortaya çıkmasında etkili olmuş olabilir.

Gözlem 4: AKP’nin Karadeniz’deki başarısı, merkez sağ partilerin ve Mesut Yılmaz’ın oylarının AKP’ye kaymasıyla gerçekleşti: AKP’nin başarılı olduğu söylenen Karadeniz illerinin çoğunda da, AKP’yle birlikte CHP’nin de oylarının yükseldiğini ve DP ve GP’nin oy kaybettiğini görüyoruz. Burada AKP’nin başarısını arttıran bir başka faktör Mesut Yılmaz’ın, Rize’de seçimlere girmemiş olması. Yılmaz’ın seçimlere katılmadığı Rize’de, AKP’nin oylarını % 15.36 oranında arttırdığını gözlemliyoruz.
Gözlem 5: Saadet Partisi’nin ikiye bölünmesi, oy oranlarını 2007 genel seçimlerine kıyasla değiştirmedi: Tablo-4’ten Saadet Partisi ve HAS Parti’nin oy toplamının, Saadet Partisi’nin 2007 seçimlerinde aldığı oy oranına kıyasla sadece % 0.34 düştüğünü görüyoruz. Buna göre Saadet Partisi’nin ikiye bölünmesi, oy oranlarını 2007 genel seçimlerine göre değiştirmemiş. Tabii Saadet Partisi’nin 2009 yerel seçimlerinde (il genel meclisi için) % 5.16 oy aldığını düşünürsek, Saadet Partisi’ndeki bölünmenin bu seçimleri etkilediğini söylemek de mümkün olabilir. Fakat 2009’un kriz yılı olduğunu hesaba katarsak, ikiye bölünmenin seçimleri ne kadar etkilediği konusunda kesin birşey söyleyemiyoruz.

Yukarıda dile getirdiğimiz gözlemler, DP ve GP’nin oylarının AKP ve CHP tarafından paylaşılmasının ve bağımsız adayların oy oranlarını arttırmasının bu seçimde kilit rol oynadığını gösteriyor. Tabii, CHP’nin AKP’den oy çalmadığını, sadece DP-GP pastasından daha büyük pay aldığını iddia etmemiz doğru olmaz. Ancak, CHP’nin oyunun yükseldiği çoğu ilde, AKP’nin de oyunu arttırdığını düşünürsek; AKP’nin 2007 yılında CHP karşısında elde ettiği başarının bu seçimde sınırlı bir düzeyde değiştiğini söyleyebiliriz. Özetle, Kılıçdaroğlu Baykal’a göre daha iyi bir performans göstermiş, fakat bu performans CHP’yi “başarılı” yapmaya yetmemiş. CHP’yi başarılı bulanlara duyurulur!
("Bu yazı www.siyasetkahvesi.com sitesinde yayınlanmıştır."  Bu e-Posta adresi istek dışı postalardan korunmaktadır, görüntülüyebilmek için JavaScript etkinleştirilmelidir